“`html
ABD’nin Gümrük Vergisi Tehdidi Avrupa’da Tepki Yarattı
ABD Başkanı Donald Trump’ın Grönland’ın kontrolünü ele geçirmesi talebi kabul edilene kadar Danimarka ve diğer Avrupa müttefiklerine yeni gümrük vergileri uygulayacağına dair yaptığı açıklama, Avrupa Birliği’nin (AB) ABD’ye karşı ticaret misillemesi başlatma çağrılarını giderek güçlendirdi.
Trump yönetimi, Danimarka, Almanya ve Fransa’nın da bulunduğu 8 Avrupa ülkesine yüzde 10’luk ek gümrük vergisi getirme tehdidinde bulunmuştur. Beyaz Saray, “Grönland’ın tamamen satın alınması” konusundaki bir anlaşmaya varılana kadar bu verginin artırılabileceğini de duyurdu.
Grönland, Danimarka Krallığı’na bağlı yarı özerk bir bölge olarak dikkat çekmektedir.
Pazar günü, Danimarka, İsveç, Finlandiya, Fransa, Almanya, Hollanda ve İngiltere’nin de aralarında bulunduğu 8 Avrupa ülkesi ortak bir basın açıklaması yaparak, “Tarife tehditleri transatlantik ilişkilere zarar veriyor ve tehlikeli bir aşama yönlü kargaşa riski oluşturuyor,” ifadelerini kullandı.
Bu ülkeler, Danimarka ile “tam dayanışma” içinde olduklarını vurgularken, Kuzey Kutbu’nda güvenliği artırma çabalarının “hiçbir ülkeye tehdit oluşturmadığını” belirtti.
İlgili
Kuzey Kutbu’ndaki ortak misyona katılmayan İtalya Başbakanı Giorgia Meloni ise Trump’ın gümrük vergisi tehdidini “büyük bir hata” olarak nitelendirip, hem Washington hem de Kopenhag’ın üyesi olduğu NATO içinde “ciddi bir iletişimsizlik” yaşandığını öne sürdü. Meloni, Pazar günü ABD Başkanı ile bir telefon görüşmesi yaptığını da duyurdu.
Bu gelişmeler ışığında, AB büyükelçileri Pazar günü saat 17:00’de olağanüstü bir toplantı yapma hazırlığı içindeyken, Beyaz Saray’ın 1 Şubat’tan itibaren yeni gümrük vergilerini devreye alması durumunda, AB’nin “ticaret bazukası” olarak adlandırılan en sert ekonomik yaptırım mekanizmasını kullanma ihtimali yönündeki çağrılar artış gösterdi.
Elysee Sarayı’na yakın bir kaynağa göre, Fransa Cumhurbaşkanı Emmanuel Macron, Paris’in “kabul edilemez bir tehdit” olarak gördüğü bu duruma karşılık olarak, AB’den bloğun “baskı kararı aracı” da dahil olmak üzere tüm seçenekleri değerlendirmesini isteyecek.
2023’te kabul edilen bu zorlayıcı karar mekanizması, AB’ye üçüncü ülkelerin kamu ihalelerine erişimini sınırlama, ticaret lisanslarını engelleme ve tek pazara erişimi askıya alma yetkisi vermektedir.
Söz konusu araç bugüne kadar hiç kullanılmamıştı. Ancak devreye girmesi, ABD’nin hizmet ve ürünlerine ciddi etkilerde bulunabileceği gibi geniş çaplı jeopolitik sonuçlar da doğurabilir.
AB Stratejisini Yeniden Gözden Geçiriyor
Son tartışmalar, AB’nin Trump’a karşı izlediği “yatıştırma stratejisinin” artık sürdürülebilir olup olmadığını da gündeme taşıdı.
Geçtiğimiz yaz, AB ve ABD, Avrupa ürünlerine uygulanan gümrük vergilerini üç katına çıkararak yüzde 15’e yükseltirken, ABD sanayi mallarına uygulanan vergileri sınırlayan bir anlaşma imzalamıştı. Bu anlaşma, Brüksel’in Washington lehine fazla taviz verdiği gerekçesiyle “Avrupa için bir aşınma” olarak eleştirilmişti.
Eski Avrupa Merkez Bankası Başkanı Mario Draghi, bu sürecin sonunda “AB’nin daha zayıf bir konuma düştüğünü” ifade etti. O dönemde Brüksel, anlaşmayı ABD’nin Ukrayna’daki etkinliği ve küresel istikrarın korunması için ödenmesi gereken bir bedel olarak savunmuştu.
Komisyon Başkanı Ursula von der Leyen, eleştirilerin ardında anlaşmanın “iş dünyasına netlik sağladığını” ve “transatlantik gerilimleri azalttığını” belirtti. Ancak Trump’ın son tehdidi, bu politikanın ne gerilimi azalttığını ne de Avrupa’nın çıkarlarını koruduğunu gösterdi. Artık Avrupalı liderler, misilleme önlemlerini devreye alma gerekliliğinin farkındalar.
Danimarka’nın yakın müttefiki İsveç Başbakanı Ulf Kristersson, Cumartesi günü yaptığı açıklamada, bloğun en sert tepkilerinden birini göstererek “avantaj sağlama fırsatına izin vermeyeceklerini” belirtti. Fransa Cumhurbaşkanı Emmanuel Macron da “AB tehditlerle sindirilemez” ifadelerini kullandı.
Grönland meselesindeki bu çatışmacı söylem, Avrupa Parlamentosu’ndaki Avrupa yanlısı partileri bir araya getirdi. Parlamentonun yarısını temsil eden Avrupa Halk Partisi, Sosyalistler ve liberal Renew grubu, Trump geri adım atmadan Amerikan sanayi ürünlerine yönelik gümrük indirim anlaşmasını uygulamama kararı aldı.
Eski AB Komisyonu üyeleri Paolo Gentiloni ve o zamanki von der Leyen Komisyonu’nda ticaret şefi olarak görev yapan Cecilia Malmström de AB’nin daha fazla karşı önlem alması gerektiğini belirtti. Malmström, X hesabı üzerinden yaptığı paylaşımda şu ifadeleri kullandı: “Bu sürekli gümrük vergisi tehdidi giderek mantıksız bir hal alıyor. Avrupa için ayağa kalkma zamanı. Anti-zorlama aracı da dahil olmak üzere karşı tedbirler mevcut. Grönland satılık değil.”
“`